Jak prawidłowo pozbywać się zużytych baterii?

Szybki rozwój techniczny i technologiczny sprawił, że w naszych domach pojawiło się wiele urządzeń zasilanych bezprzewodowymi źródłami prądu, takimi jak baterie i akumulatory. Niestety ze względu na zawartość szkodliwych substancji - zużyte baterie nie mogą być wyrzucane do zwykłego kosza na śmieci.  Co zatem zrobić z niedziałającą baterią lub akumulatorem i dlaczego jest to odpad niebezpieczny?

Baterie, a także akumulatory i ogniwa paliwowe są elektrochemicznym źródłem prądu stałego. W wyniku zachodzących w nich reakcji chemicznych (utleniania-redukcji) następuje zamiana energii chemicznej na elektryczną, dzięki której nasze elektrourządzenia mogą działać.

W sprzedaży oferowane są różne rodzaje baterii i akumulatorów, które możemy dopasować pod względem kształtu, wielkości czy działania. Najbardziej podstawową różnicą pomiędzy bezprzewodowymi źródłami prądu jest ich żywotność.

W przypadku baterii, zachodzące wewnątrz nich reakcje są jednorazowe i nieodwracalne, stąd nie możemy ich ponownie naładować. Odmienna zasada działania dotyczy akumulatorów, które odzyskują swoje pierwotne właściwości w wyniku ładownia i dzięki temu można wykorzystywać je wielokrotnie.

Niebezpieczna zawartość

Jeśli rozejrzymy się dokładniej dookoła, odnajdziemy w naszym domu wiele urządzeń zasilanych bateriami lub akumulatorami. Najczęściej dostarczają one energię do przenośnych urządzeń elektrycznych (np. piloty, zabawki, szczoteczki do zębów), elektroniki (np. smartfony, tablety, aparaty fotograficzne), jak również są niezbędne w celu uruchomienia silnika w samochodzie.

Powyższa różnorodność baterii i akumulatorów znajduje swoje przełożenie w odmiennych procesach ich produkcji, a co za tym idzie zawartości pierwiastków chemicznych.Używane przez nas baterie i akumulatory to prawdziwa „tablica Mendelejewa”!  

W zależności od rodzaju baterii i akumulatorów oraz ich zastosowania, znajdziemy w nich takie pierwiastki jak lit ( Li), ołów (Pb), kadm (Cd), potas (K), nikiel (Ni), cynk (Zn), mangan (Mg), kobalt (Co) czy żelazo (Fe).

Każdy z nich jest wyjątkowy i posiada specyficzne właściwości, które pozwalają bateriom i akumulatorom magazynować i wytwarzać energię elektryczną. Jednak niemal każdy z nich w zetknięciu z organizmem żywym lub w nadmiernych ilościach posiada szkodliwe lub toksyczne działanie. Dodatkowo zawarte w elektrolicie kwasy lub zasady mają właściwości żrące lub korozyjne.

Niewłaściwie wyrzucona w lesie, w parku czy na łące zużyta bateria lub akumulator może ulegać rozkładowi. Wówczas z nieszczelnej obudowy do środowiska mogą przenikać toksyczne i niebezpieczne metale ciężkie, na przykład takie jak ołów, kadm, lit czy nikiel. Zatruciu ulegnie wówczas znajdująca się najbliżej gleba, woda, a nawet powietrze.

Co zatem zrobić z zużytą baterią?

Jeśli w naszych domach pojawią się niepotrzebne lub zużyte baterie lub akumulatory, z pewnością nie możemy ich wyrzucić do zwykłego kosza na śmieci. Pierwszym krokiem jest oddzielenie ich od pozostałych odpadów. W tym celu można wykorzystać szklany lub plastikowy pojemnik, do którego tymczasowo umieszczamy nasze zużyte baterie lub akumulatory. Następnie, przy najbliższej okazji, wybieramy się do jednego z poniższych punktów, w których powinny lub mogą być dostępne pojemniki na tego rodzaju odpady:

• sklep o powierzchni powyżej 25m² prowadzący sprzedaż baterii (zgodnie z ustawą o bateriach i akumulatorach ma obowiązek bezpłatnego przyjęcia selektywnie zebranych baterii,
• urząd,
• apteka,
• punkt serwisowy,
• Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK).

Często specjalne pojemniki na zużyte baterie i akumulatory dostępne są w szkołach (w ramach specjalnych programów edukacyjnych, np. Zbieraj Baterie i Telefony) lub w punktach zbiórki elektroodpadów.

O czym jeszcze warto wiedzieć?

Segregując i wrzucając niepotrzebne baterie i akumulatory do specjalnych pojemników nie tylko chronimy środowisko naturalne oraz zdrowie i życie organizmów żywych, ale również oszczędzamy wiele surowców naturalnych.

Gdy zużyta bateria lub akumulator trafi do odpowiedniego pojemnika, dalej rozpoczyna się proces jej właściwego zagospodarowania, którego celem jest recykling i odzysk wielu cennych materiałów, ukrytych pod obudową naszego odpadu.

Zamiast wydobywać naturalne surowce Ziemi, czemu towarzyszy zwiększone zużycie wody, energii oraz emisja CO₂, korzystniejszym dla środowiska jest recykling i pozyskanie niezbędnych surowców (np. metali) z zużytych i niepotrzebnych baterii i akumulatorów.

Przepisy prawne

Na koniec warto również pamiętać, że sposób postępowania z zużytymi bateriami i akumulatorami wynika nie tylko z konieczności ochrony środowiska naturalnego i naszego zdrowia, ale również szeregu przepisów prawnych, w tym ustawy o bateriach i akumulatorach, która zobowiązuje nas – użytkowników końcowych - do przekazywania zużytych i bezprzewodowych źródeł energii elektrycznej do odpowiednich punktów zbiórki.

Tekst: Amalia Gajec

Źródło:

1. Bateryjne ABC, Ogólnopolski Program Edukacyjny dla Szkół Zbieraj Baterie i Telefony, Biosystem SA, Kraków 2022.
2. To jest chemia 1. Chemia ogólna i nieorganiczna. Podręcznik do liceum ogólnokształcącego i technikum, Nowa Era, 2019.
3. Ustawa o bateriach i akumulatorach (Dz.U. 2009 nr 79 poz. 666).