Rodzaje plastiku, bezpieczeństwo ich stosowania oraz przydatność do recyklingu

Tworzywa sztuczne są niemal wszechobecne. Lekkie, wytrzymałe i tanie, z powodzeniem konkurują z innymi materiałami. Niestety masowa konsumpcja plastiku skutkuje zanieczyszczeniem środowiska naturalnego oraz licznymi zagrożeniami dla naszego zdrowia. Nie wszystkie plastiki są jednakowe. Część z nich może zawierać niebezpieczne substancje, a część w ogóle nie nadaje się do recyklingu. Jak czytać symbole na produktach z plastiku, aby uniknąć ich ujemnego wpływu?

Każdy z nas w UE wytwarza rocznie około 36 kg odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych. I chociaż z roku na rok ilość tego rodzaju odpadów przekazywanych do recyklingu wzrasta, wciąż tylko 40 % zużytego plastiku jest przetwarzane w ten właśnie sposób.

Recykling to jedna z kluczowych opcji postępowania z wzrastającą ilością odpadów z tworzyw sztucznych. Ponowne wykorzystanie odpadów z plastiku to mniejsze zapotrzebowanie na pierwotne surowce Ziemi. To również mniejsza presja środowiskowa związana z emisją gazów cieplarnianych (podczas produkcji tworzyw sztucznych) oraz zmniejszenie zanieczyszczenia przyrody wszechobecnym plastikiem.

Segreguj poprawnie

Istotny wpływ na ilość odpadów opakowaniowych poddawanych procesowi recyklingu ma poprawna segregacja tego rodzaju odpadów, która ma miejsce w naszych gospodarstwach domowych. Niezanieczyszczony resztkami jedzenia kubeczek po jogurcie czy pusta butelka po szamponie mają szansę stać się kolejnym produktem, jeśli tylko wcześniej trafią do odpowiedniego (żółtego) pojemnika na odpady segregowane.

I chociaż nasze błędy w zakresie selektywnego pozbywania się odpadów są wychwytywane w zakładach sortowniczych, to jednak warto, aby w pojemnikach na odpady przeznaczone do recyklingu, znajdowały się pełnowartościowe surowce wtórne, a nasza praca związana z ich segregacją nie poszła na marne.

Czytaj etykiety

Pomocą w prawidłowym segregowaniu odpadów są umieszczane na produktach etykiety. Jednym z symboli na opakowaniach z tworzyw sztucznych są tzw. Resin Identification Codes (RIC) mające postać strzałek ułożonych w kształt trójkąta, pośrodku którego znajdują się liczby od 1 do 7.

Wbrew pozorom symbole te nie potwierdzają, że dane opakowanie nadaje się do recyklingu. Oznakowania te jedynie identyfikują materiał, z którego produkt został wytworzony, co jest szczególnie istotne w przypadku tworzyw sztucznych. Plastikowe opakowania mają wszechstronne zastosowanie. Różnią się między sobą kształtem, kolorem, gęstością, trwałością, elastycznością, lecz także... możliwością recyklingu.

Niestety nie każde opakowanie z tworzyw sztucznych w jednakowy sposób nadaje się do recyklingu. Niektóre opakowania z plastiku mogą zawierać substancje niebezpieczne (jak na przykład polichlorek winylu (PVC)), inne - zawierają kilka warstw, które trudno lub nie sposób rozdzielić, a jeszcze innych plastików zupełnie nie opłaca się przetwarzać.

Aby ułatwić identyfikację i recykling tak zróżnicowanych produktów, jakimi są tworzywa sztuczne, w 1988 roku amerykańskie Society of the Plastics Industry (obecnie Plastics Industry Association) ustanowiło tzw. Plastic Resin Codes.

W oparciu o powyższą zasadę tworzywa sztuczne zostały podzielone na 7 kategorii, co znalazło odzwierciedlenie w odpowiednim oznakowaniu. Umieszczone w trójkątnej grafice liczby wskazują rodzaj zastosowanego w produkcji polimeru, na podstawie którego można określić właściwości danego produktu/opakowania oraz możliwości jego recyklingu.

W Europie decyzją Komisji Europejskiej nr 97/129/WE z dnia 28 stycznia 1997 roku rozszerzono powyższy system identyfikacji o takie materiały jak: papier i tektura, metale, materiały drewniane, tekstylne, szklane i mieszane.

Co oznaczają kody RIC na opakowaniach z tworzyw sztucznych?

PET jest powszechnie używany do produkcji butelek na napoje oraz opakowań do żywności. Znajduje zastosowanie również w produkcji dzianin i polarów. Wyróżnia się niewielką masą, wysoką wytrzymałością mechaniczną oraz odpornością na słabe kwasy, oleje i tłuszcze. Niestety opakowań PET nie zaleca się wykorzystywać ponownie. Obecne w nich związki chemiczne – tzw. ksenoestrogeny, mogą mieć negatywny wpływ na układ hormonalny. Bezpośrednia ekspozycja opakowań PET na słońce może powodować przenikanie szkodliwych substancji (trójtlenek antymonu) do produktów znajdujących się w opakowaniu.

⇑ Czy nadaje się do recyklingu? - TAK

HDPE jest wykorzystywany do produkcji butelek na mleko, pojemników na żywność, opakowań środków czystości oraz zabawek. Należy do bezpiecznych tworzyw sztucznych, które można wykorzystywać ponownie.

⇑ Czy nadaje się do recyklingu - TAK

Z PCV produkuje się z rury kanalizacyjne, węże ogrodowe, profile okienne, wykładziny podłogowe, strzykawki jednorazowego użytku, płyty gramofonowe oraz obudowy sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Cechuje go duża wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne oraz odporność w kontakcie z kwasami czy rozpuszczalnikami. Niestety PVC jest bardzo szkodliwy dla zdrowia, a podczas jego spalania wytwarzane są toksyczne związki chemiczne – dioksyny.

⇑ Czy nadaje się do recyklingu? – TAK, jednak odpady z PVC przekazuje się do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych.

LDPE wykorzystywany jest do produkcji torebek foliowych, opakowań żywności, np. butelek na ketchup, folii bąbelkowej oraz wyściółki kubków do kawy. Może być używany ponownie, jednak nie jest tak bezpieczny dla zdrowia jak HDPE oraz PP.

⇑ Czy nadaje się do recyklingu? – TAK, ale jego recykling jest często nieopłacalny

PP znajduje zastosowanie w produkcji opakowań żywności (np. kubeczki na jogurty, opakowania margaryn), nakrętek do butelek, misek, odzieży sportowej, strzykawek jednorazowych. Może być wykorzystywany wielokrotnie oraz używany w kuchence mikrofalowej czy zmywarce. Nie zawiera BPA (bisfenolu A) i jest uznawany za jeden z bezpieczniejszych tworzyw sztucznych (obok HDPE).

⇑ Czy nadaje się do recyklingu? – TAK

PS wykorzystywany jest do produkcji styropianu, opakowań na jedzenie na wynos, kubeczków na kawę oraz sztućców. Niestety zawiera niebezpieczne, rakotwórcze substancje. Nie jest zalecany do podgrzewania, ani długotrwałego przechowywania w nim żywności.

⇑ Czy nadaje się do recyklingu? – TAK, ale jego recykling jest nieopłacalny.

Inne to tworzywa sztuczne, które nie należą do wymienionych wcześniej grup od 1 do 6 (np. poliwęglany, bioplastik, tworzywa wielowarstwowe) . Mogą obejmować zarówno plastik bezpieczny (np. bioplastik), jak również taki, który zawiera szkodliwe dla zdrowia substancje (np. bisfenol A (BPA), który może powodować zaburzenia układu nerwowego i hormonalnego, prowadzić do wielu poważnych chorób, w tym depresji czy choroby Alzheimera).

Opakowania z tworzyw sztucznych oznaczone kodem RIC z symbolem 7 często składają się również z kilku różnych warstw, które trudno rozdzielić, w wyniku czego produkty te tracą wartość surowca wtórnego i są kierowane na składowisko odpadów.

Wprawdzie zaliczany do tej grupy bioplastik jest nieszkodliwy, jednak wymaga specjalnych warunków przetwarzania, więc często również trafia na składowisko odpadów.

⇑ Czy nadaje się do recyklingu? - często NIE, a odpady oznaczone nr 7 należy wrzucać do pojemnika na odpady zmieszane.

Źródło:

1. Recykling odpadów z tworzyw sztucznych w UE: fakty i liczby, https://www.europarl.europa.eu/topics/pl/article/20181212STO21610/recykling-odpadow-z-tworzyw-sztucznych-w-ue-fakty-i-liczby (dostęp: 17.05.2026 r.)

2. Plastics recycling in Europe: obstacles and options (Signal), https://www.eea.europa.eu/en/european-zero-pollution-dashboards/indicators/plastics-recycling-in-europe-obstacles-and-options (dostęp: 17.05.2026 r.)

3. Understanding Plastic Resin Codes: A Complete Guide for Businesses and Consumers, https://tpplasticusa.com/15-08-25-understanding-plastic-resin-codes/, (dostęp: 17.05.2026 r.)

4. Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 28 stycznia 1997 roku ustanawiająca system identyfikacji materiałów opakowaniowych zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.

5. Plastik – dlaczego nie każdy nadaje się recyclingu?, Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. w Zamościu, https://pgk.zamosc.pl/aktualnosci/plastik-dlaczego-nie-kazdy-nadaje-sie-recyclingu/ (dostęp: 17.05.2026 r.).

6. Symbole na plastikowych opakowaniach – znaczenie, https://opakowania.com.pl/news/symbole-na-plastikowych-opakowaniach-znaczenie-64327.html (dostęp: 17.05.2026 r.)

7. PET - właściwości, zastosowanie, recykling, https://opakowania.com.pl/news/pet-wlasciwosci-zastosowanie-recykling-64346.html (dostęp: 17.05.2026 r.)